1. Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025 số 111/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV, Kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ ngày 01/5/2026

Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về thời điểm phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm. Theo đó, nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm phát sinh kể từ một trong các thời điểm sau đây:

- Phương án phá sản tổ chức tín dụng được phê duyệt hoặc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có văn bản xác định chi nhánh ngân hàng nước ngoài mất khả năng chi trả tiền gửi cho người gửi tiền;

- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có văn bản đình chỉ hoạt động nhận tiền gửi của tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt và tổ chức tín dụng đó có lỗ lũy kế lớn hơn 100% giá trị của vốn điều lệ và các quỹ dự trữ theo báo cáo tài chính đã được kiểm toán gần nhất;

- Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có văn bản thông báo cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi về việc trả tiền bảo hiểm theo quy định tại khoản 2 Điều 36 Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025 (Trả tiền bảo hiểm để bảo đảm an toàn hệ thống, trật tự, an toàn xã hội).

2. Luật Giám định tư pháp 2025 số 105/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV, Kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 05/12/2025, có hiệu lực từ ngày 01/5/2026

 Một trong những thay đổi có thể kể đến là về thời hạn giám định tư pháp. Theo đó, thời hạn giám định tư pháp đối với các trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định tư pháp được thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng hình sự (*).

Trong khi đó, thời hạn giám định tư pháp đối với các trường hợp không thuộc trường hợp nêu ở trên (*) tối đa là 02 tháng; trường hợp vụ việc giám định có tính chất phức tạp hoặc khối lượng công việc lớn thì thời hạn giám định tối đa là 03 tháng; trường hợp vụ việc giám định có tính chất đặc biệt phức tạp hoặc khối lượng công việc đặc biệt lớn thì thời hạn giám định tối đa là 04 tháng.

Bộ, cơ quan ngang Bộ quản lý chuyên môn về lĩnh vực giám định tư pháp căn cứ tính chất chuyên môn của lĩnh vực giám định, thời hạn giám định tối đa nêu tại khoản này để quy định thời hạn giám định tư pháp cho từng loại việc cụ thể.

3. Nghị định số109/2026/NĐ-CP ngày 01/4/2026 của Chính phủ Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã, có hiệu lực từ ngày 18/5/2026

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là tăng mạnh mức xử phạt đối với hành vi ngoại tình. Theo khoản 1 Điều 62 Nghị định 109/2026/NĐ-CP, người có hành vi ngoại tình sẽ bị phạt tiền từ 05 - 10 triệu đồng. Trong đó, các hành vi được xem là ngoại tình gồm:

- Đang có vợ hoặc chồng mà kết hôn với người khác;

- Đang có vợ hoặc chồng mà chung sống như vợ chồng với người khác;

- Người chưa có vợ, chưa có chồng nhưng chung sống như vợ chồng với người mà mình biết rõ là đang có gia đình.

Hiện hành, tại khoản 1 Điều 59 Nghị định 82/2020/NĐ-CP, các hành vi nêu trên chỉ bị phạt từ 03 - 05 triệu đồng. Như vậy, mức phạt mới đã tăng gấp đôi, nâng mức tối đa từ 05 - 10 triệu đồng, đồng thời tăng cả mức tối thiểu từ 03 triệu đồng lên 05 triệu đồng.

 Bên cạnh đó, các hành vi vi phạm khác liên quan đến kết hôn, ly hôn như cản trở kết hôn, yêu sách của cải trong kết hôn hoặc cản trở ly hôn cũng được áp dụng cùng mức phạt từ 05 - 10 triệu đồng theo quy định mới, thay vì mức 03 - 05 triệu đồng như trước đây.

4. Nghị định số 133/2026/NĐ-CP ngày 06/4/2026 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong điện lực, có hiệu lực từ ngày 25/5/2026

 Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là trường hợp người cho thuê nhà thu tiền điện của người thuê cao hơn mức quy định, nếu mua điện theo giá bán lẻ điện phục vụ sinh hoạt thì sẽ bị phạt tiền từ 20 - 30 triệu đồng.

Ngoài ra, các hành vi khác liên quan đến sử dụng điện sẽ bị phạt như sau:

- Phạt tiền từ 03 - 05 triệu đồng: Không thông báo khi giảm số hộ dùng chung công tơ hoặc kê khai sai số người để hưởng định mức điện sinh hoạt;

- Phạt tiền từ 05 - 08 triệu đồng: Tự ý lắp đặt, đóng, cắt, sửa chữa, di chuyển, thay thế thiết bị hoặc công trình điện của bên bán điện;

- Phạt tiền từ 04 - 10 triệu đồng: Trộm cắp điện có giá trị dưới 01 triệu đồng; phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng nếu trộm cắp điện có giá trị từ 01 - dưới 02 triệu đồng.

- Phạt tiền từ 60 - 80 triệu đồng: Sử dụng điện lớn gồm thiết bị không đạt chuẩn, không tuân thủ điều độ, không cắt giảm điện, không đầu tư hệ thống đo đếm theo quy định.

5. Nghị định số 90/2026/NĐ-CP ngày 30/3/2026 của Chỉnh phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính y tế, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026

Theo đó, Nghị định quy định mức phạt đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng được quy định như sau:

- Phạt tiền từ 03 - 05 triệu đồng đối với hành vi sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

- Phạt tiền từ 05 - 10 triệu đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình, trừ trường hợp người chứa chấp là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người vi phạm.

Đồng thời, người vi phạm cũng phải buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

6. Thông tư số 19/2026/TT-BGDĐT ngày 31/3/2026 của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT về dạy thêm, học thêm, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026

Theo đó, Thông tư quy định không cấm dạy Tiếng anh cho học sinh tiểu học nếu ngoài nội dung sách giáo khoa.

So với trước đây, Thông tư 19/2026/TT-BGDĐT đã làm rõ hơn phạm vi các hoạt động giáo dục không bị coi là dạy thêm, qua đó khẳng định các chương trình bổ trợ như tăng cường tiếng Anh ngoài chương trình chính khóa vẫn được phép triển khai theo quy định pháp luật có liên quan.

Cụ thể, các hoạt động dưới đây nếu không thuộc nội dung chương trình các môn học chính khóa thì không được coi là dạy thêm, học thêm và không thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định này:

- Giáo dục văn hóa, nghệ thuật, thể thao;

- Tăng cường năng lực ngoại ngữ;

- Giáo dục STEM/STEAM; 

- Kỹ năng số, trí tuệ nhân tạo (AI);

- Hướng nghiệp, kỹ năng sống...

7. Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội về cơ chế xử lý vi phạm đất đai trước Luật Đất đai 2024, có hiệu lực từ ngày 01/5/2026

Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị quyết 29/2026/QH16 là quy định về không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các vi phạm đất đai xảy ra trước ngày 01/8/2024 nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo Điều 5.

Theo đó, tổ chức, cá nhân vi phạm sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi hành vi vi phạm không có yếu tố tham nhũng, được thực hiện vì mục đích phát triển kinh tế - xã hội hoặc nhằm bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Ngoài điều kiện về mục đích, Nghị quyết còn yêu cầu dự án, công trình phải đã hoàn thành và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước. Đồng thời, các vụ việc không được phát sinh khiếu nại, tố cáo hoặc nếu có thì phải đã được giải quyết dứt điểm theo quy định của pháp luật.

Đối với các trường hợp có gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước, Nghị quyết cho phép áp dụng cơ chế không truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đã khắc phục toàn bộ hậu quả thiệt hại. Việc khắc phục được hiểu là bồi thường đầy đủ về vật chất nhằm bảo đảm lợi ích của Nhà nước và các bên liên quan.

Quy định này chỉ áp dụng đối với các hành vi vi phạm không tham nhũng và không được sử dụng để xem xét lại các bản án hình sự hoặc quyết định kỷ luật đã có hiệu lực. Đồng thời, việc áp dụng phải bảo đảm nguyên tắc không hợp pháp hóa sai phạm, không làm phát sinh sai phạm mới và phải gắn với việc kiểm tra, giám sát chặt chẽ trong quá trình thực hiện.